Research Article - (2022) Volume 15, Issue 91

Examination of Psychological Hardiness Levels of Individual and Team Sportsmen
Serdar ADIGUZEL*, Baykal KARATAS, Yusuf SOYLU, Murat TAS and Emre SERIN
 
Siirt Universitesi, Beden Egitimi ve Spor Yuksekokulu, Siirt, Turkey
Agri Ibrahim Cecen Universitesi, Spor Bilimleri Fakultesi, Agri, Turkey
Tokat Gaziosmanpasa Universitesi, Spor Bilimleri Fakultesi, Tokat, Turkey
Manisa Celal Bayar Universitesi, Spor Bilimleri Fakultesi, Manisa, Turkey
Mersin Universitesi, Spor Bilimleri Fakultesi, Mersin, Turkey
 
*Correspondence: Serdar ADIGUZEL, Siirt Universitesi, Beden Egitimi ve Spor Yuksekokulu, Siirt, Turkey,

Received: Aug 01, 2022, Manuscript No. jisr-22-72507; Editor assigned: Aug 03, 2022, Pre QC No. jisr-22-72507; Reviewed: Aug 17, 2022, QC No. jisr-22-72507; Revised: Aug 22, 2022, Manuscript No. jisr-22-72507; Published: Aug 31, 2022, DOI: 10.17719/jisr.2022.72507

Abstract

This study was conducted to investigate the psychological hardiness levels of individual and team sportsmen. 396 (166 Individualand 230 Team) athletes voluntarily participated in the study from different sports branches. There search consists of 3 sub-dimensions; self-dedication (7 questions) and control (7 questions), 21 questions and challenge (7 questions) developed by there searcher and developed by Işık (2016). Psychological Hardiness scale Cronbach Alpha coefficient was .76. The Cronbach Alpha coefficient of this study was .91. When the values of Skewness and Kurtosis were examined to determine whether the data were homo geneously distributed, it was determined that the data were homogeneously distributed. In the analysis of the data, SPSS program was used. In the study, it was examined whether there is a meaning fuldifference between the variables of gender and sport type. According to the results of the study, when the total scores of the athletes' psychological hardiness levels were examined, they were found to have a psychological hardinesss core above the average. When analyzed by gender variable, it was determined that there was no statistically significant difference between the groups. When it is examined according to the sportty pevariable, it is determined that there is a statistically significant difference between the groups. According to this, it is seen that athletes who play sports have higher psychological hardiness than individuals who play sports. Individual athletes should receive psychological skills training to improve their psychological resilience against the intense pressures they will face during competitions, based on these findings.

Keywords

Individual Sports, Team Sports, Psychological Toughness.

ÖZ

Bu çalışma, bireysel ve takım sporunu aktif olarak gerçekleştiren sporcuların psikolojik dayanıklılık düzeylerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya farklı spor branşlarından 396 (166 Bireysel ve 230 Takım) sporcu gönüllü şekilde katılım sağlamıştır. Araştırmada, araştırmacının oluşturduğu kişisel bilgi formu ile Işık’ ın (2016) geliştirdiği 21 soru, meydan okuma (7 soru), kendini adama (7 soru) ve kontrol (7 soru) olmak üzere 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Psikolojik Dayanıklılık ölçeği Cronbach Alpha katsayısı .76 şeklinde belirlenmiştir. Çalışmanın Cronbach Alpha katsayısı ise .91 şeklinde saptanmıştır. Verilerin homojen şekilde dağılım gösterip göstermediğini saptamak amacıyla Skewness ve Kurtosis değerleri incelenmiştir. Bu bağlamda verilerin homojen şekilde dağıldığı tespit edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmıştır. Çalışmada, cinsiyet ve spor türü değişkenleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma sonucuna göre, sporcuların psikolojik dayanıklılık düzeyleri toplam puanları incelendiğinde, ortalamanın üstünde bir psikolojik dayanıklılık puanına sahip oldukları görülmüştür. Cinsiyet değişkeni baz alındığında, gruplar kıyaslandığında istatistiksel açıdan anlamlı farkın görülmediği belirlenmiştir. Spor türü değişkenine göre incelendiğinde ise, gruplar kıyaslandığında istatistiksel açıdan anlamlı farkın olduğu tespit edilmiştir. Bu açıdan psikolojik dayanıklılığın takım sporcularında bireysel sporculara kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında bireysel sporculara müsabakalar sırasında karşılaşacakları yoğun baskılara karşı psikolojik dayanıklılıklarını geliştirici psikolojik beceri antrenmanları yaptırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Bireysel Sporlar, Takım Sporları, Psikolojik Dayanıklılık.

1. GİRİŞ

Son yıllarda sporda en güncel konulardan biri olan psikolojik dayanıklılık, sporcunun stres, kaygı vb. durumlarla başa çıkma becerisini desteklemesi ve başarıyı artırması yönüyle önemli görülmektedir1,2. Belirtilmelidir ki, sporla ilgilenen her bireyin asıl amacı; beden ve ruh sağlığını geliştirerek, üst düzey performans elde etmektir3. Bu bağlamda vurgulanması gereken esas nokta; sporcunun yalnızca fiziksel kapasitenin yeterli olmadığı, psikolojik kapasitenin de en az fiziksel kapasite kadar etkili olduğu4,5,6. Araştırmacılara7,8. göre sporcular üst düzey kapasiteye ulaşabilmek için fiziksel, teknik, taktik ve psikolojik hazırlığı bir bütün halinde yapmalıdır.

Psikolojik dayanıklılık alan yazında, stresli durumlarda bireyin performans, sağlık ve ruh hallerinin olumlu kalmasını ifade eden kişilik özelliği olarak ifade edilmektedir9. Diğer bir deyişe psikolojik dayanıklılık, olumsuz olaylar karşısında ye¬niden güç elde edebilmek olarak tanımlanmaktadır10. Ancak ifade etmek gerekir ki psikolojik dayanıklılık yalnızca olumsuz durumlarda gerekli olan bir beceri olarak görülmemelidir. Çünkü araştırmacılar kavramın çok yönlü bir yapıdan oluştuğu yönünde fikir beyan etmektedir11,12. Kavramın pek çok tanımı yapılsa da temelde “baskı ile etkili başa çıkma, psikolojik olarak güçlü olma, yüksek konsantrasyon becerisi, yüksek düzeyde kararlılık ve sağlam benlik yapısı” gibi kavramları içermektedir 13,14. En öz ifadeyle ise psikolojik dayanıklılık bir başarı veya uyum sağlama sürecini belirtmektedir.

Belirtmek gerekirse psikolojik dayanıklılık üç boyutta ele alınmaktadır. Bunlar “kendini adama, kontrol ve meydan okuma” dır. Kendini adama; bireyin aile, iş, sosyal çevresi vb. alanlarda hayatının farklı yönleriyle ilgilenme eğilimi olarak açıklanmaktadır. Bu açıdan birey stresli yaşam koşullarına karşı bir güç kaynağı oluşturmaktadır Kendini adama düzeyi yüksek olan bireylerin çevresine harcadığı zamanı iyi değerlendirdiği ve anlamlı hale getirdiği belirtilmektedir. Psikolojk dayanıklılığın bir diğer boyutu olan kontrol, bireyin hayatındaki farklı olayları etkileyebileceğine, bu olayları değiştirebileceğine inanması ve bu durumu davranışlarına yansıtma eğilimi olarak ifade edilmektedir. Diğer bir deyişle yaşamındaki değişiklikleri kontrol altında tutmasıdır. Meydan okuma ise; yaşam akışındaki değişiklikleri doğal olarak karşılama, uyum sağlama ve değişimi kendini geliştirmek için fırsat olarak görme eğilimi olarak belirtilmektedir.

Psikolojik dayanıklılığı güçlü olan sporcular; yüksek düzeyde rekabetçi, azimli, kararlı, kendini motive edebilen, baskı yaratan durumlarda konsantrasyonu sağlayabilen ve bu durum ile etkili baş edebilen, artarak zorlaşan durumlara karşı direnç gösterme ve başarısızlıklardan sonra bile kendine olan inancını yüksek düzeyde koruyabilen bireyler olarak görülmektedir. Sporun bireysel ya da takım halinde yapılabildiği ifade edilirken, sporcunun da belirli kurallar etrafında araçlı ya da araçsız, bireysel ya da takım olarak kendini spora veren, deyim yerindeyse sporu meslek edinen, rekabetçi, dayanışmacı ve kültürel bir olgu içinde yer alan, fiziki ve psikolojik yönleri olan, yaptığı işten maddi ve manevi açıdan tatmin arayan sporun aktif elemanı olduğu ifade edilmektedir. Bu itibarla bakıldığında spor ister bireysel ister takım olarak gerçekleştirilsin temelde bilinmesi gereken spor faaliyetlerinin/müsabakalarının fizyolojik ve psikolojik bir çabanın tezahürü olduğudur. Bu kapsamda çalışmanın amacı; bireysel ve takım sporcularının psikolojik dayanıklılık düzeylerinin incelenmesidir.

2. Gereç ve Yöntem

2.1. Araştırma Grubu

Araştırmanın çalışma grubu 23 badmintoncu, 118 futbolcu, 112 hentbolcu, 143 tenisçi olmak üzere 166 bireysel, 230 takım sporcusu toplam 396 kişiden oluşmaktadır. Çalışma protokolü Siirt Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylandı (07.06.2021-798) ve tüm katılımcılar katılımdan önce yazılı bilgilendirilmiş onam verdi.

2.2. Araştırmanın Veri toplama Aracı

Araştırmada veri toplama aracı olarak Friborg ve arkadaşları tarafından 2005 yılında geliştirilen “Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçek 33 soru ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçekte, ‘yapısal stil’ (3,9,15,21) ve ‘gelecek al¬gısı’ (2,8,14,20) 4’er madde; ‘aile uyumu’ (5,11,17,23,26,32), ‘kendilik algısı’ (1,7,13,19,28,31) ve ‘sosyal yeterlilik’ (4,10,16,22,25,29) 6’şar madde, ve ‘sosyal kaynaklar’(6,12,18,24,27,30,33) ise 7 madde ile ölçülmektedir. Elde edilen verilerin analizi SPSS 20,0 paket programında yapılmıştır.

2.3. Veri Toplama Yöntemi

Bu çalışmada araştırma modellerinden, olgu ve olayları somut bir şekilde araştırarak gözlemlenebilir, ölçülebilir ve sayısal olarak ifade edilebilen nicel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, soruların yüz yüze sorulması şeklinde elde edilmiştir. Sporculara; araştırmanın bilimsel nitelik taşıdığı, soruları yanıtlarken objektif olmaları gerektiği ve verecekleri bilgilerin doğru olmasının son derece önemli olduğu sözlü ve yazılı olarak beyan edilmiştir.

2.4. Verilerin Analizi

Verilerin homojen olarak dağılıp/dağılmadığını belirlemek için Skewness ve Kurtosis değerleri incelendiğinde verilerin homojen olarak dağıldığı tespit edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS programı kullanılmıştır.

Değişkenler N F %
Cinsiyet Erkek 208 52,5
Kız 188 47,5
Branş Badminton 23 5,8
Futsal 118 29,8
Hentbol 112 28,3
Tenis 143 36,1
Spor Türü Bireysel 166 41,9
Takım 230 58,1

Tablo 1: Araştırma Grubunu Tanımlayıcı İstatistiki Bilgiler. ( incelendiğinde araştırmaya katılan sporcuların cinsiyeti, branşları ve yaptıkları spor türlerine ilişkin tanımlayıcı istatistiki bilgiler görülmektedir.)

Psikolojik Dayanıklılık N Min. Max. A.O. S.S.
Meydan Okuma 396 1 5 3,86 ,76
Kendini Adama 396 1 5 3,71 ,69
Kontrol 396 1 5 3,62 ,76
Psikolojik Dayanıklılık Ortalama 396 1 5 3,75 ,67
Psikolojik Dayanıklılık Toplam 396 21 105 78,3 14,2

Table 2: Sporculara Ait Psikolojik Dayanıklılık Düzeyleri (de sporcuların psikolojik dayanıklılık ölçeğinden elde ettikleri puan ortalaması verilmiştir. Buna göre sporcuların ölçekten elde ettikleri puan ortalaması açısından (=3,75) psikolojik dayanıklılıklarının ortalamanın üstünde olduğu belirlenmiştir.)

  N A.O. S.S. df t P
Kız/Erkek
Meydan Okuma 208 3,88 ,74 394 446 0,656
188 3,84 ,79
Kendini Adama 208 3,74 ,67 394 1,132 0,258
188 3,66 ,71
Kontrol 208 3,66 ,75 394 1,208 0,228
188 3,57 ,78
Psikolojik Dayanıklılık Ort. 208 3,76 ,66 394 1,007 0,314
188 3,69 ,69

Table 3: Sporcuların Cinsiyet Değişkenine Bağlı Psikolojik Dayanıklılık Puanlarına Göre T Testi Sonuçları. (de sporcuların cinsiyet değişkenine göre t testi sonuçları verilmektedir. Cinsiyet değişkenine göre, psikolojik dayanıklılık tüm alt boyutlarda ve genel ortalamada gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05).)

  N A.O. S.S. df t P
Bireysel/Takım
Meydan Okuma  166 33,916 ,74537 394 -12,247 0,000*
230 42,060 ,57736
Kendini Adama 166 32,358 ,58615 394 -14,035 0,000*
230 40,460 ,55241
Kontrol 166 30,775 ,69107 394 -14,926 0,000*
230 40,124 ,55387
Psikolojik Dayanıklılık Ort. 166 32,349 ,59131 394 -15,697 0,000*
230 40,881 ,48798

Table 4: Sporcuların Spor Türü Değişkenine Bağlı Psikolojik Dayanıklılık Puanlarına Göre T Testi Sonuçları (de sporcuların spor türü değişkenine göre t testi sonuçları verilmektedir. Cinsiyet değişkenine göre, psikolojik dayanıklılık tüm alt boyutlarda ve genel ortalamada gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Buna göre, psikolojik dayanıklılık tüm alt boyutlarda ve genel ortalamada takım sporu yapan sporcuların bireysel spor yapan sporculara göre daha yüksek psikolojik dayanıklılığa sahip oldukları saptanmıştır)

3. Tartışma ve Sonuç

Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre bireysel ve takım sporcularının cinsiyet değişkenine göre, psikolojik dayanıklılık tüm alt boyutlarda ve genel ortalamada gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05). Literatürde yapılan çalışmalar bunu destekler niteliktedir.

Araştırmadan elde edilen bir diğer sonuca göre psikolojik dayanıklılık tüm alt boyutlarda ve genel ortalamada takım sporu yapan sporcuların bireysel spor yapan sporculara göre daha yüksek psikolojik dayanıklılığa sahip oldukları saptanmıştır. Bunun nedeni takım sporu ile ilgilenen sporcuların sadece kendi bireysel sorumluluklarının yanı sıra takımdaki diğer sporcularında sorumluluğunu üstlenmeleri takım olarak hareket edebilme ruhunun ve bu ağırlığın üstlerinde olması sebep olarak gösterilebilir.

Araştırmadan elde edilen bir diğer sonuca göre bireysel ve takım sporcularının psikolojik dayanıklılık düzeyleri katılımcıların branş değişkenine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Belem ve arkadaşları (2014) elit plaj voleybolcuları üzerinde yaptıkları araştırmada, voleybolcuların farklı psikolojik dayanıklılık alt boyutları kullandıklarını belirtmişlerdir. Yapılan spor branşıyla ilişkisi olduğu söylenebilir.

Sonuç olarak, bireysel ve takım sporcuların düzenli antrenman ve maç tecrübeleri ile sezon boyunca branşın gerektirdiği tüm zorluklara katlanmaları, psikolojik dayanıklılık düzeylerine olumlu bir katkı sunmaktadır. Öte yandan takım sporu yapan sporcuların bireysel spor yapan sporculara göre daha yüksek psikolojik dayanıklılığa sahip oldukları saptanmıştır. Bunun sebebinin takım ile beraber harekete geçmek ve bunun devamlılığını gösterebilmenin zorluğu olarak düşünülebilir.

Araştırmanın sonuçlarının genellenebilirliği açısından yapılacak yeni araştırmalar literatüre katkı sağlayabilir. İncelenen konunun farklı demografik bilgiler açısından ayrıntılı ele alınması aradaki farklılıkların daha iyi tanınmasını sağlayabilir. Farklı branştaki sporcuların araştırma kapsamına alınarak aralarındaki farklılıklar ortaya konulup bu konudaki anlayışın değiştirilmesi literatüre katkı sağlayabilir. Sporcuların psikolojik dayanıklılıkla alakalı farkındalığı ve anlayışı düzenlenecek olan seminerler ile arttırılabilir.

3.1. Finansal Kaynak

Bu araştırma, kamu, ticari veya kâr amacı gütmeyen sektörlerdeki finansman kuruluşlarından belirli bir hibe almamıştır.

3.2. Çıkar çatışmaları

Yazarların bu makale ile ilgili herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

KAYNAKÇA

  1. Bayrakdaroğlu S. (2014). “Tekvandocuların psikolojik sağlamlık ve öz-anlayış düzeylerinin takım sporcularıyla karşılaştırılması.”
  2. Google Scholar

  3. Bektaş M, Özben Ş. (2016). “Evli Bireylerin Psikolojik Dayanıklılık Düzeylerinin Bazı Sosyo-Demografik Değişkenler Açısından İncelenmesi.Celal Bayar University Journal Of Social Sciences. Vol.14, no.1.
  4. Crossref, Google Scholar

  5. Belem IC, Caruzzo NM. (2014). “Impact of coping strategies on resilience of elite beach volleyball athletes.Revista Brasileira de Cineantropometria & Desempenho Humano. Vol.16, pp.447-455.
  6. Crossref, Google Scholar

  7. Bildirici F. (2014). “Özel eğitime gereksinimi olan çocuğa sahip ailelerde aile yükü ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişki.”
  8. Blumenstein B,  Orbach I. (2012). “Psychological skills in sport: Training and application.” Nova Science Publisher's, Incorporated.
  9. Chan DW. (2003). “Hardiness and its role in the stress–burnout relationship among prospective Chinese teachers in Hong Kong.Teaching and teacher education. Vol.19, no.4, pp.381-395.
  10. Crossref, Google Scholar

  11. Connaughton D, Hanton S, Jones G. (2010). “The development and maintenance of mental toughness in the world’s best performers.The Sport Psychologist. Vol.24, no.2. pp.168-193.
  12. Indexed at, Crossref, Google Scholar

  13. Crust L. (2008). “A review and conceptual re-examination of mental toughness: Implications for future researchers.Personality and individual differences. Vol.45, no.7, pp. 576-583.
  14. Indexed at, Crossref, Google Scholar

  15. Crust L, Clough PJ. (2011). “Developing mental toughness: From research to practice.Journal of Sport Psychology in Action. Vol.2, no.1, pp.21-32.
  16. Indexed at, Crossref, Google Scholar

  17. Erkal EM. (1981). “Sosyolojik Açıdan Spor, Formül Matbaası, Filiz Kitapevi.” İstanbul.
  18. Gökmen B, Gökmen B. (2014). “Özel eğitim okulu yöneticilerinin psikolojik dayanıklılık ve iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (İstanbul örneği). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Aydın Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  19. Holt P, Fine MJ,  Tollefson N. (1987). “Mediating stress: Survival of the hardy.Psychology in the Schools. Vol.24, no.1, pp.51-58.
  20. Indexed at, Crossref, Google Scholar

  21. Hunter AJ. (2001). “A cross-cultural comparison of resilience in adolescents.Journal of Pediatric Nursing. Vol.16, no.3, pp.172-179.
  22. Indexed at, Crossref, Google Scholar

  23. Jones G, Hanton S, Connaughton D. (2007). “A framework of mental toughness in the world’s best performers.The sport psychologist. Vol.21, mo.2, pp. 243-264.
  24. Indexed at, Crossref, Google Scholar

Announcements

You can send your paper at https://www.scholarscentral.org/submissions/international-social-research.html

  • The Journal of International Social Research / Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi ISSN: 1307-9581, an international, peer-reviewed, on the web publication, from 2007 will be issued least four times annualy.
  • Our journal is an independent academic publication based on research in social sciences, contributing to its field and trying to publish scientific articles that will bring innovation to the original and social sciences.
  • The journal has got an international editorial board and referee board, mainly embodied from the each individually professional on the social research fields.
  • Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / The Journal of International Social Research became a member of Cross Reff since 2014 and started to assign DOI numbers to the articles. image
Google Scholar citation report
Citations : 27

The Journal of International Social Research received 27 citations as per Google Scholar report

The Journal of International Social Research peer review process verified by publons
Get the App